వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ఫేజ్ 1ను సీఎం చంద్రబాబు ప్రారంభించి 10.7 టీఎంసీల కృష్ణా నీటిని విడుదల చేశారు. కరువు ప్రాంత రైతులకు లభించిన పూర్తి వివరాలు ఇవే.
మార్కాపురం జిల్లా డోర్నాల మండలం గంటవానిపల్లి వద్ద వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ఫేజ్ 1ను ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు ప్రారంభించారు. శ్రీశైలం బ్యాక్వాటర్ నుంచి సొరంగాల ద్వారా వచ్చిన కృష్ణా జలాలకు సీఎం జలహారతి ఇచ్చి ఫీడర్ కాలువ గేట్లు ఎత్తారు. నల్లమల సాగర్లోకి 10.7 టీఎంసీల నీరు ప్రవహించడంతో మూడు దశాబ్దాల కరువు ప్రాంత కల నెరవేరింది. 1996 మార్చి 5న తాను శంకుస్థాపన చేసిన ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా లక్షలాది ప్రజల భవిష్యత్తుకు తొలి అడుగు పడిందని చంద్రబాబు ప్రకటించారు. ఈ ప్రాజెక్టు సుదీర్ఘ ప్రయాణంలో ఎన్టీఆర్ కాలంలో ఆలోచన మొదలై 1996లో శ్రీకారం చుట్టుకుంది. వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి హయాంలో జలయజ్ఞంలో భాగంగా జంట సొరంగాలు, నల్లమల సాగర్, ఫీడర్ కాలువల రూపకల్పన సాగింది. 2014-19 మధ్య కొంత పురోగతి రాగా, వైఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి హయాంలో సొరంగాల బ్రేక్త్రూ పూర్తయి మార్చి 6, 2024న జంట సొరంగాలను జాతికి అంకితం చేశారు. కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చాక ఫీడర్ కాలువ, హెడ్ రెగ్యులేటర్, లైనింగ్ పనులకు 2,400 కోట్లకు పైగా ఖర్చు చేసి పనులను వేగవంతం చేసింది. శ్రీశైలం రిజర్వాయర్ ఫోర్షోర్ నుంచి గురుత్వాకర్షణ ద్వారా 18.8 కిలోమీటర్ల జంట సొరంగాల ద్వారా కృష్ణా వరద జలాలు నల్లమల సాగర్కు చేరుకుంటాయి. దీంతో ఫేజ్ 1 ద్వారా 1.19 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, 4 లక్షల మందికి తాగునీరు అందుబాటులోకి రానుంది. ఇదిలా ఉండగా మొత్తం ప్రాజెక్టు పూర్తయితే 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, 23 లక్షల మందికి తాగునీరు లభిస్తుంది. పశ్చిమ ప్రకాశం, మార్కాపురం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాల్లోని 30 మండలాలకు ఈ ప్రాజెక్టు వల్ల తీవ్రమైన ఫ్లోరైడ్ సమస్యకు శాశ్వత పరిష్కారం లభిస్తుంది. రాజకీయంగా ఈ ప్రాజెక్టు క్రెడిట్ విషయంలో టీడీపీ, వైఎస్సార్సీపీ నేతల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. చంద్రబాబు శంకుస్థాపన చేసి ప్రారంభించారని టీడీపీ నేతలు పేర్కొనగా, సొరంగాలు మరియు ప్రధాన నిర్మాణంలో అధిక భాగం తమ హయాంలోనే పూర్తయిందని వైఎస్సార్సీపీ చెబుతోంది. ఫలితంగా ప్రాజెక్టు నిర్మాణం వివిధ ప్రభుత్వాల కాలంలో క్రమంగా పూర్తి కావడం ద్వారా ఈ నాటి చారిత్రక ఘట్టం సాకారమైంది. ఈ నేపథ్యంలో 11 గ్రామాలలోని 7,300 కుటుంబాలకు ప్రభుత్వం 768 కోట్లు పరిహారం అందించగా, అదనంగా 169 కోట్లు ప్రకటించి పునరావాస చర్యలను మరింత వేగవంతం చేసింది. పరిహారం పొందిన కుటుంబాలకు తోడు 2019 తర్వాత 18 ఏళ్లు నిండిన వారికి 2 లక్షల రూపాయలు, మహిళలకు నిత్యావసరాలు, పశువులకు దాణా అందజేస్తున్నారు. అయితే కొంతమంది నిర్వాసితులు ఇంకా పూర్తి పునరావాసం, గృహస్థలాల కోసం ఎదురుచూస్తున్నట్లు స్థానిక నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వం వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ఫేజ్ 2 పనులను 2027 నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. వెలిగొండ ప్రాజెక్టు జలాలతో కరువు ప్రాంత రైతులు ఉద్యాన పంటలు, అగ్రో ప్రాసెసింగ్ వైపు మళ్లేందుకు మార్గం సుగమమైంది. భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి తగ్గి తాగునీటి ఎద్దడి తీరుతుందని అధికారులు భావిస్తున్నారు. నీటి పంపిణీ మరియు నిర్వాసితుల పునరావాసం పూర్తి స్థాయిలో సకాలంలో పూర్తయితేనే ఈ ప్రాంతానికి ప్రాజెక్టు పూర్తి ఫలితాలను అందిస్తుంది.