మాతృసంస్థలోనే మనుగడ : బిజెపి దూకుడుకు చెక్ పెట్టాలంటే కాంగ్రెస్ పునరేకీకరణే ఏకైక మార్గమా?

జాతీయ రాజకీయాల్లో ప్రస్తుతం పశ్చిమ బెంగాల్ అధికార పక్షం చుట్టూ తిరుగుతున్న ఒక ఊహాగానం తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది. తృణమూల్ కాంగ్రెస్ పార్టీని కాంగ్రెస్‌లో విలీనం చేయబోతున్నారా అనే అంశంపై జాతీయ మీడియాలో కథనాలు హోరెత్తుతున్నాయి. ప్రముఖ జాతీయ వార్తా సంస్థలు ఈ స్పెక్యులేటివ్ స్టోరీని ప్రముఖంగా ప్రసారం చేస్తుండగా, రాజకీయ వర్గాలు సైతం దీనిపై భిన్న కోణాల్లో చర్చలు జరుపుతున్నాయి. ప్రస్తుత తరుణంలో దేశంలో బలపడుతున్న బిజెపిని సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవాలంటే కేవలం తాత్కాలిక విపక్ష కూటములు మాత్రమే సరిపోవని, గతంలో కాంగ్రెస్ నుండి చీలిపోయి ఏర్పడిన ప్రాంతీయ పార్టీలన్నీ తిరిగి మాతృసంస్థలో ఏకీకరణ చెందాల్సిన (రీయూనిఫికేషన్ ఆఫ్ కాంగ్రెస్) అవసరం ఎంతైనా ఉందనే వాదన తెరపైకి వచ్చింది. ఈ నేపథ్యంలోనే దిల్లీ వేదికగా జరుగుతున్న పరిణామాలు ఆసక్తికరంగా మారాయి. తృణమూల్ కాంగ్రెస్ అగ్రనాయకత్వం కాంగ్రెస్ అధిష్ఠానంతో గంటల తరబడి సుదీర్ఘంగా సమావేశం కావడం వెనుక కేవలం సాధారణ కూటమి చర్చలు మాత్రమే లేవని, విలీనం లేదా ఒక బలమైన వ్యూహాత్మక సర్దుబాటు గురించిన ముందస్తు చర్చలు నడుస్తున్నాయనే అనుమానాలకు బలం చేకూరింది. దీనికి తోడు విపక్ష కూటమిలోని ఇతర ప్రాంతీయ పార్టీల నేతలు కూడా ఈ పరిణామాలపై సానుకూలంగా స్పందిస్తున్నారు. దేశంలో ప్రాంతీయ పార్టీల ఉనికిని లేకుండా చేయాలని బిజెపి చూస్తోందని, ఈ రాజకీయ దాడిని తట్టుకోవాలంటే కాంగ్రెస్ మూలాలున్న శక్తులన్నీ తిరిగి ఏకం కావడమే ఏకైక మార్గమనే పిలుపులు వస్తున్నాయి. ఈ విలీన వార్తలను తృణమూల్ అధికార ప్రతినిధులు సైతం ఖచ్చితంగా ఖండించకపోవడం గమనార్హం. అధిష్టానం నిర్ణయం తీసుకున్నప్పుడు అందరికీ తెలుస్తుందని దాటవేయడం ద్వారా తెరవెనుక ఏదో ఒక గంభీరమైన చర్చ నడుస్తోందనే సంకేతాలు అందుతున్నాయి. ఇలాంటి విలీన చర్చలు తెరపైకి రావడం వెనుక పశ్చిమ బెంగాల్‌లో అధికార పార్టీ ఎదుర్కొంటున్న మునుపెన్నడూ లేని సంక్షోభమే ప్రధాన కారణం. బెంగాల్‌లో తృణమూల్ కాంగ్రెస్ తీవ్రమైన అంతర్గత తిరుగుబాటును, బిజెపి రాజకీయ దాడిని ఏకకాలంలో ఎదుర్కొంటోంది. పార్టీకి చెందిన వందకు పైగా స్థానిక సంస్థల కౌన్సిలర్లు, కీలక నేతలు ఇప్పటికే బిజెపి వైపు వెళ్లగా, ప్రజాప్రతినిధుల్లో పెద్ద ఎత్తున చీలిక వచ్చినట్లు తెలుస్తోంది. లోక్‌సభ, రాజ్యసభ సభ్యుల్లో అత్యధికులు ఇప్పటికే తిరుగుబాటు జెండా ఎగురవేసి, తాము ఎన్డిఎలో చేరతామంటూ స్పీకర్‌కు లేఖ ఇచ్చే స్థాయికి పరిణామాలు వెళ్లడం బెంగాల్ రాజకీయాల్లో భూకంపం సృష్టించింది. అసెంబ్లీలో కూడా రెబల్ ఎమ్మెల్యేల బలం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. మొత్తం ప్రజాప్రతినిధుల బలానికి గాను ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో లీడర్లు చేజారిపోతుంటే, పార్టీలో ఇక అగ్రనేతలు తప్ప ఎవరూ మిగలరా అనే భయోత్పాత పరిస్థితి నెలకొంది. బిజెపి వ్యూహాత్మకంగా తృణమూల్ కాంగ్రెస్‌ను కింది స్థాయి నుండి ఖాళీ చేసేలా ఆపరేషన్ లోటస్ ను అమలు చేస్తోంది. ఈ పరిస్థితి తృణమూల్ కాంగ్రెస్ గతంలో అవలంబించిన రాజకీయ శైలికి ప్రతిరూపంగా కనిపిస్తోంది. అధికారంలోకి వచ్చిన నాటి నుండి ప్రత్యర్థి పార్టీలపై తీవ్ర నిర్బంధాన్ని ప్రయోగించడం జరిగింది. లెఫ్ట్, కాంగ్రెస్ పార్టీల కార్యాలయాలను ఆక్రమించుకోవడం, స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో ప్రత్యర్థులను నామినేషన్లు కూడా వేయనివ్వకుండా అత్యధిక స్థానాలను ఏకగ్రీవం చేసుకోవడం వంటి చర్యలతో బెంగాల్‌లో విపక్షమే లేకుండా చేయాలని నాటి అధికార పక్షం చూసింది. ఒకప్పుడు నలభై శాతానికి పైగా ఓటింగ్ ఉన్న లెఫ్ట్ ఫ్రంట్, నాటి దాడులను తట్టుకోలేక ఒంటి అంకె కేటగిరీకి పడిపోయింది. నాడు ప్రత్యర్థుల అణచివేతపైనే, కేవలం అధికార బలం ద్వారా మాత్రమే లాయల్టీని సంపాదించిన నేతలు, ఇవాళ పార్టీ కష్టాల్లో పడగానే తమ దారి తాము చూసుకుంటున్నారు. నాడు తాను చేసిన రాజకీయ వ్యూహాన్నే, సుదీర్ఘ పాలన ముగిసే సమయానికి తృణమూల్ ఇప్పుడు రుచి చూడాల్సి వస్తోంది. మరోవైపు, భారతీయ జనతా పార్టీ వ్యూహాల్లో కూడా స్పష్టమైన మార్పు కనిపిస్తోంది. గతంలో కాంగ్రెస్ ముక్త్ భారత్ నినాదం ఇచ్చిన బిజెపికి, క్షేత్రస్థాయిలో అది సాధ్యం కాదని అర్థమైంది. ఎందుకంటే కాంగ్రెస్ పార్టీ హిమాచల్ ప్రదేశ్, కర్ణాటక, తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాల్లో సొంతంగా అధికారంలోకి రావడం, ఇతర కీలక రాష్ట్రాల్లో కూటములతో బలంగా ఉండటమే కాకుండా పార్లమెంట్‌లో తన బలాన్ని గణనీయంగా పెంచుకుంది. జాతీయ స్థాయిలో ప్రధాన ప్రతిపక్ష హోదాను సాధించడం, దేశవ్యాప్తంగా మైనారిటీ ఓటర్లు కాంగ్రెస్ వైపు కేంద్రీకృతం కావడం వంటి పరిణామాలు కాంగ్రెస్ పునరుజ్జీవాన్ని సూచిస్తున్నాయి. పైగా కాంగ్రెస్ అధిష్టానం తన పాత సంస్కృతిని మార్చుకుని, క్షేత్రస్థాయి సెంటిమెంట్‌కు విలువనిస్తూ బలమైన ప్రాంతీయ నాయకులను ప్రోత్సహిస్తూ ఒక కొత్త రూపంలోకి మారింది. దీంతో బిజెపి ఇప్పుడు తన వ్యూహాన్ని మార్చి రీజినల్ పార్టీ ముక్త్ భారత్ అంటే ప్రాంతీయ పార్టీలు లేని భారతదేశం వైపు అడుగులు వేస్తోంది. బిజెపి సైద్ధాంతిక మూలాల ప్రకారం హిందుత్వ రాజకీయాలకు ప్రాంతీయ అస్తిత్వాలు, సమాఖ్య విధానం పెద్ద అడ్డంకులు. అందుకే వారు బలమైన కేంద్రంతో కూడిన ఏకీకృత రాజ్య విధానాన్ని కోరుకుంటారు తప్ప సమాఖ్య వ్యవస్థను మనస్ఫూర్తిగా అంగీకరించరు. ఈ వ్యూహంతోనే బిజెపి దేశంలోని ప్రాంతీయ పార్టీలను ఒక్కొక్కటిగా దెబ్బతీస్తోంది. గతంలో కాశ్మీర్‌లో, పంజాబ్‌లో, హరియాణాలో, బీహార్‌లో పొత్తులు పెట్టుకుని కాలక్రమేణా ఆయా పార్టీల ఉనికిని తగ్గించేస్తూ తన బలాన్ని పెంచుకుంది. మహారాష్ట్రలో బలమైన ప్రాంతీయ శక్తులను చీల్చింది. ఒడిషాలో సుదీర్ఘకాలం పాలించిన ప్రాంతీయ పార్టీని ఓడించి అధికారాన్ని కైవసం చేసుకుంది. చివరికి దక్షిణాన కూడా పొత్తుల ఊహాగానాలను పక్కన పెట్టి, ఒంటరిగానే పోరాడతామని ప్రకటించడం ద్వారా ప్రాంతీయ పార్టీలపై బిజెపి తన దూకుడును స్పష్టం చేసింది. ప్రస్తుత జాతీయ కూటమిలో చూసుకున్నా బిజెపికి సవాల్ విసరగల బలమైన ప్రాంతీయ ముఖ్యమంత్రులు చాలా అరుదుగా మిగిలారు. బిజెపి సృష్టిస్తున్న ఈ అస్తిత్వ సంక్షోభం వల్లే ప్రాంతీయ పార్టీలకు కాంగ్రెస్ గొడుగు కిందకు రావడం మినహా మరో మార్గం కనిపించడం లేదు. జాతీయ పార్టీ అయిన కాంగ్రెస్ అంబ్రెల్లా కిందకు వస్తే, వ్యవస్థాగతంగా బిజెపి దాడిని తట్టుకుని ఉనికిని కాపాడుకోవచ్చనే ఆలోచన బలపడుతోంది. తృణమూల్ కాంగ్రెస్ మూలాలు కూడా కాంగ్రెస్‌లోనే ఉన్నందున, గతంలో జాతీయ నాయకత్వంతో విభేదాలున్నా అంతర్గతంగా మంచి సంబంధాలే కొనసాగుతూ వచ్చాయి. ఇటీవల జరిగిన ఉమ్మడి కూటమి సమావేశాల్లో కూడా కాంగ్రెస్ నాయకత్వానికి, ప్రధానమంత్రి అభ్యర్థిత్వ భావనకు ఒక రకమైన సానుకూల ఏకాభిప్రాయం వ్యక్తమైంది. బెంగాల్‌లో పార్టీని కాపాడుకోవడానికి తృణమూల్ అగ్రనేతలను కాంగ్రెస్ జాతీయ కమిటీలోకి తీసుకోవడం, లేదా రాజ్యసభ ద్వారా జాతీయ స్థాయిలో కీలక ప్రతిపక్ష పదవులను అప్పగించడం వంటి పొలిటికల్ అకామిడేషన్ ఫార్ములాలు తెరపైకి వచ్చాయి. కాంగ్రెస్ కూడా వరుస విజయాలతో దూసుకుపోతున్న బిజెపిని ఒంటరిగా ఓడించడం సాధ్యం కాదని గ్రహించి ఈ ఏకీకరణ చర్చలకు సానుకూలంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తోంది. అయితే, ఒక ప్రాంతీయ పార్టీ తన సొంత అస్తిత్వాన్ని, ఒంటిచేత్తో సంపాదించుకున్న అధికారాన్ని అంత సులభంగా జాతీయ పార్టీలో విలీనం చేయదు. గతంలో కొన్ని ప్రాంతీయ పార్టీలు విలీనమైనా, అవి సుదీర్ఘ పోరాటాల చరిత్ర లేని తాత్కాలిక శక్తులు. కానీ బెంగాల్‌లో సుదీర్ఘకాలం ఒంటిచేత్తో అధికారాన్ని నడిపిన నాయకత్వం అంత టక్కున తన పార్టీ గుర్తింపును వదులుకోవడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు, కాబట్టి ఇది ఇప్పటికీ ఒక సంక్లిష్టమైన ఊహాగానమే. అయినప్పటికీ, బెంగాల్‌లో పార్టీ తీవ్ర సంక్షోభంలో ఉన్న సమయంలో కూడా నాయకత్వం దిల్లీలోనే ఉండి వరుస సమావేశాలు నిర్వహించడం ఈ విలీన చర్చలకు గల అవకాశాలను పూర్తిగా కొట్టిపారేయలేకుండా చేస్తోంది. రాజకీయాల్లో ఏదీ అసాధ్యం కాదు. అధికారం ఉన్నప్పుడు వచ్చే అహంకారం శాశ్వతం కాదనే సత్యాన్ని ప్రస్తుత పరిణామాలు నిరూపిస్తున్నాయి. గతంలో జాతీయ నాయకత్వాన్ని తక్కువ చేసి మాట్లాడిన ప్రాంతీయ శక్తులు, ఇవాళ ఉనికి కోసం మళ్లీ అదే జాతీయ పార్టీ వైపు చూడక తప్పని పరిస్థితి ఏర్పడింది. రాజకీయ నాయకులు తాము అధికారంలో ఉన్నప్పుడు ప్రజలు తమకు శాశ్వత లైసెన్స్ ఇచ్చారని భావిస్తారు, కానీ ఎలక్టోరల్ పవర్ అనేది అత్యంత తాత్కాలికమైనది. లోకంలో మేధో సంపత్తి శాశ్వతంగా ఉంటుంది, ఆర్థిక శక్తి కొంత దీర్ఘకాలం ఉంటుంది, కానీ రాజకీయ అధికారం అనేది ప్రజలు ఇచ్చే తాత్కాలిక అవకాశం మాత్రమే. ఈ తేడాను గ్రహించని రాజకీయ నాయకత్వం తామే సర్వాధికారులమని విర్రవీగినప్పుడు, కాలం ఇలాంటి విచిత్రమైన రాజకీయ మలుపులను, విలీన చర్చలను తెరపైకి తెస్తుంది. ఏదేమైనా బిజెపిని ఢీకొట్టడానికి కాంగ్రెస్ నాయకత్వమే ప్రధాన ప్రత్యామ్నాయం అనే వాస్తవాన్ని నేడు ప్రాంతీయ పార్టీలు అంగీకరించక తప్పని పరిస్థితి ఏర్పడింది.