భారతీయ నోట్లపై పదేళ్ల ఆంక్షలను ఎత్తివేసిన నేపాల్

నేపాల్ ప్రభుత్వం భారత కరెన్సీ వినియోగంపై దాదాపు దశాబ్ద కాలంగా కొనసాగుతున్న ఆంక్షలను సడలిస్తూ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. భారత, నేపాల్ పౌరులు ఇప్పుడు రూ.200, రూ.500 విలువైన భారతీయ నోట్లను ఆ దేశంలోకి సులభంగా తీసుకెళ్లవచ్చు. అయితే ఇవి 2016 నవంబర్ 9 లేదా ఆ తర్వాత ముద్రించిన కొత్త నోట్లు మాత్రమే అయి ఉండాలని అధికారులు స్పష్టం చేశారు. ఈ నూతన సడలింపుల ప్రకారం ఒక్కో వ్యక్తి గరిష్టంగా రూ.25,000 వరకు భారత కరెన్సీని తమ వద్ద ఉంచుకోవడానికి నేపాల్ కేంద్ర బ్యాంక్ అనుమతించింది. ఈ నిబంధనలకు సంబంధించి నేపాల్ రాష్ట్ర బ్యాంక్ 2026 జూలై 23న మరోసారి అధికారిక నోటీసును పునరుద్ఘాటించింది. ఫిబ్రవరి 11న నేపాల్ గెజిట్‌లో ఈ విషయమై సమాచారం ప్రచురితమైనప్పటికీ అమలులో స్పష్టత కోసం బ్యాంక్ ఈ ప్రకటన విడుదల చేసింది. 2016 నవంబర్‌లో భారత్‌లో నోట్ల రద్దు ప్రక్రియ చేపట్టిన తర్వాత నేపాల్ రూ.100 కంటే ఎక్కువ విలువైన భారతీయ నోట్లపై కఠిన ఆంక్షలు విధించిన సంగతి తెలిసిందే. అప్పటి నుంచి ప్రయాణికులు కేవలం రూ.100 లేదా అంతకంటే తక్కువ విలువైన నోట్లను మాత్రమే సరిహద్దు దాటించడానికి అనుమతించారు. దింతో గత పదేళ్లుగా నేపాల్ వెళ్లే భారత పర్యాటకులు, స్థానిక వ్యాపారులు తీవ్ర ఆర్థిక ఆటంకాలను, ఆచరణాత్మక ఇబ్బందులను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చింది. ఇదిలా ఉండగా భారత్, నేపాల్ దేశాల మధ్య స్వేచ్ఛా సరిహద్దు విధానంతో పాటు అత్యంత బలమైన వాణిజ్య మరియు సాంస్కృతిక సంబంధాలు కొనసాగుతున్నాయి. భారతదేశం నేపాల్‌కు అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామిగా ఉండటంతో పాటు వేలాది మంది నేపాల్ పౌరులు భారత్‌లో ఉద్యోగాలు, వ్యాపారాలు మరియు విద్యనభ్యసిస్తున్నారు. అదే సమయంలో భారత్ నుంచి నేపాల్‌ను సందర్శించే పర్యాటకుల సంఖ్య కూడా చాలా పెద్ద మొత్తంలో ఉంటుంది. ఫలితంగా ఈ ఆంక్షల సడలింపు ఇరు దేశాల మధ్య వ్యాపార, పర్యాటక రంగాలకు ఎంతో ఊరట కలిగిస్తుందని ఎన్‌ఆర్‌బి ప్రతినిధి గురు ప్రసాద్ పౌడెల్ వివరించారు. ఈ నేపథ్యంలో సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో రోజువారీ నగదు లావాదేవీలు మరియు వాణిజ్య కార్యకలాపాలు అత్యంత వేగంగా, సులభంగా మారనున్నాయని ఆయన వెల్లడించారు. సరిహద్దు వ్యాపారులతో పాటు ప్రయాణికులకు కూడా పెద్ద మొత్తంలో నగదు తీసుకెళ్లేందుకు ఈ నూతన నిబంధనలు మార్గం సుగమం చేశాయి. అయితే 2016 నవంబర్‌కు ముందు ముద్రించిన పాత రూ.500, రూ.1,000 నోట్లపై నిషేధం యథాతథంగా కొనసాగుతుందని బ్యాంక్ స్పష్టం చేసింది. మరో ముఖ్యాంశంగా నేపాల్ పౌరులు ఈ కరెన్సీని కేవలం భారత్ నుంచి నేపాల్‌కు లేదా నేపాల్ నుంచి భారత్‌కు మాత్రమే తీసుకెళ్లాలి. ఇతర మూడో దేశాల నుంచి ఈ కరెన్సీని తీసుకురావడం లేదా అక్కడికి తీసుకెళ్లడంపై పూర్తిగా నిషేధం అమల్లో ఉంటుంది. అలాగే పర్యాటకులు $5,000 లేదా దానికి సమానమైన విదేశీ కరెన్సీని ఎలాంటి ముందస్తు డిక్లరేషన్ లేకుండా నేపాల్‌లోకి తీసుకెళ్లడానికి అనుమతి ఇచ్చారు. ప్రయాణికులు రూ.25,000 పరిమితితో పాటు నోట్ల ముద్రణ తేదీలను జాగ్రత్తగా గమనించి ప్రయాణించాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఈ కీలక మార్పులు ఇరు దేశాల మధ్య ఆర్థిక, సామాజిక అనుబంధాన్ని మరింత బలోపేతం చేస్తాయని ఆర్థిక నిపుణులు భావిస్తున్నారు. నియమ నిబంధనలను అతిక్రమించకుండా కచ్చితంగా పాటించాలని నేపాల్ కేంద్ర బ్యాంక్ అధికారులు తమ నివేదికలో స్పష్టంగా ఉల్లేఖించారు.