కేరళ బడ్జెట్‌లో బిగ్ ట్విస్ట్.. లైట్ మెట్రో ప్రాజెక్టులపై క్లారిటీ

కేరళ రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థను సరికొత్త పట్టాలెక్కించేలా ముఖ్యమంత్రి వి.డి. సతీశన్ అసెంబ్లీలో 2026-27 మొదటి సవరించిన బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెట్టారు. జూన్ 19న జరిగిన న్యాయసభ సమావేశాల్లో ధనకార్యాల బాధ్యతలను కూడా నిర్వహిస్తున్న సీఎం ఈ బృహత్తర ప్రణాళికను సభ ముందు ఉంచారు. ప్రస్తుత ఆర్థిక సవాళ్లను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొంటూనే అటవిక సౌకర్యాల అభివృద్ధి మరియు ఉపాధి సృష్టే ధ్యేయంగా ఈ బడ్జెట్ సాగింది. 'పుతుయుగ కేరళం' అనే స్పష్టమైన లక్ష్యంతో ఈ ప్రతిపాదనలు సిద్ధం చేసినట్లు ముఖ్యమంత్రి సభలో స్పష్టం చేశారు. మునుపటి పాలనలోని ఆర్థిక భారం మరియు కేవలం రెమిటెన్స్ ఆధారితంగా నడుస్తున్న ఆర్థిక వ్యవస్థ మార్చడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. ఈ బడ్జెట్‌లో అత్యంత కీలకమైన 'మిషన్ సముద్రం' ప్రాజెక్టుకు సర్కార్ ఏకంగా 400 కోట్ల రూపాయలను కేటాయించింది. రాష్ట్రానికి ఉన్న 600 కిలోమీటర్ల సుదీర్ఘ తీరప్రాంతం, రెండు అంతర్జాతీయ తురముఖాలు మరియు కంటైనర్ ట్రాన్స్‌షిప్‌మెంట్ టెర్మినల్‌ను ఏకీకృతం చేయనున్నారు. వీటితో పాటు 17 నాన్-మేజర్ పోర్టులు మరియు ఇతర జల వనరులను కలిపి ప్రపంచ స్థాయి మెరైన్ హబ్‌గా మారుస్తారు. ఈ నేపథ్యంలో రోడ్డు, రైలు, జల రవాణా, గ్రీన్‌ఫీల్డ్ నగరాలను అనుసంధానించి ఒకే 'పోర్ట్ సిటీ'గా మార్చాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. దీంతో పాటు నాలుగు ప్రధాన నాన్-మేజర్ పోర్టులైన విజిన్జం-కోవలం, కొల్లం, బేపూర్, అజీక్కల్ వికాసానికి 'కేరళ మెరైన్ పాలసీ' తయారు చేస్తారు. మిగిలిన 13 పోర్టుల్లో మెరైన్ టూరిజం మరియు లాజిస్టిక్స్ రంగాన్ని ప్రోత్సహిస్తారు. దక్షిణ కేరళ ఎకానమిక్ కారిడార్ మరియు రేర్ ఎర్త్ కారిడార్ అభివృద్ధికి బడ్జెట్ అత్యధిక ప్రాధాన్యతనిచ్చింది. తిరువనంతపురం, కొల్లం, ఆలప్పుళ్ల జిల్లాలను ఒకే ఏకీకృత ఆర్థిక మండలంగా మార్చేందుకు 50 కోట్లు కేటాయించారు. ఇందులో తిరువనంతపురం నాలెడ్జ్ అండ్ స్పేస్ టెక్నాలజీ హబ్‌గా మరియు కొల్లం ఖనిజ సంస్కరణ కేంద్రంగా మారుతుంది. అదే సమయంలో ఆలప్పుళ్లను బ్లూ ఎకానమీ క్యాపిటల్‌గా మార్చాలని ప్రభుత్వం భారీ వ్యూహం రచించింది. ఫలితంగా రేర్ ఎర్త్ అండ్ క్రిటికల్ మినరల్స్ కారిడార్‌ కోసం ప్రత్యేకంగా 100 కోట్ల రూపాయలను కేటాయించారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన జాతీయ రేర్ ఎర్త్ కారిడార్ ప్రణాళికతో సమన్వయం చేసుకుంటూ రాష్ట్ర వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతను పెంచనున్నారు. మరోవైపు దక్షిణ భారతదేశంలోనే కేరళను ఒక ప్రధాన ఏవియేషన్ మరియు లాజిస్టిక్స్ హబ్‌గా తీర్చిదిద్దడానికి 200 కోట్లు కేటాయించారు. దీని ద్వారా ఎంఆర్ఓ సౌకర్యాలు, పైలట్ శిక్షణ సిమ్యులేటర్లు మరియు డీజీసీఏ ప్రమాణాల ప్రకారం స్కిల్ డెవలప్‌మెంట్‌ను విస్తరిస్తారు. వీటితో పాటు చాలా కాలంగా వాగ్దానం చేసిన తిరువనంతపురం, కోజిక్కోడ్ లైట్ మెట్రో ప్రాజెక్టుల అమలు కోసం 20 కోట్లు కేటాయించారు. ఈ నగరాల్లో డీపీఆర్ సిద్ధం చేయడం మరియు ఫీజిబిలిటీ స్టడీలను అత్యంత వేగంగా పూర్తి చేయడానికి నిధులు వాడుతారు. ఫలితంగా ప్రజలకు ఎంతో కాలంగా ఎదురుచూస్తున్న అర్బన్ మొబిలిటీ ఆధునిక రవాణా కలను నిజం చేసేలా చర్యలు ప్రారంభమయ్యాయి. ఈ బడ్జెట్ ద్వారా బాలరామపురం-విజిన్జం అండర్‌గ్రౌండ్ రైల్వే, విజిన్జం-నవైక్కులం ఔటర్ రింగ్ రోడ్ పనులను కూడా వేగవంతం చేయనున్నారు. పట్టణాల సమగ్ర రక్షణ మరియు వికాసం కోసం కేరళ అర్బన్ గ్రోత్ మిషన్‌కు 100 కోట్ల రూపాయలను ప్రకటించారు. పారిశ్రామిక ఆకర్షణను పెంచేందుకు ల్యాండ్ రిఫార్మ్స్ 2.0, ఇన్వెస్ట్ కేరళం సెల్, ఎంఎస్‌ఎంఈ గ్రోత్ స్కీమ్‌లను బడ్జెట్‌లో పొందుపరిచారు. తురముఖ లాజిస్టిక్స్, క్రిటికల్ మినరల్స్, ఏవియేషన్ రంగాల్లో ప్రైవేటు పెట్టుబడులను ఆకర్షించి యువతకు భారీగా ఉపాధి అవకాశాలు సృష్టించడం దీని అంతిమ లక్ష్యం. ఈ బృహత్తర చర్యలు కేరళ దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక మార్పునకు బలమైన పునాది వేస్తాయని పారిశ్రామిక వర్గాలు గట్టిగా ఆశిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో బడ్జెట్ ప్రతిపాదనలపై విమర్శకులు ఆర్థిక పునరుద్ధరణ వివరాలు, అప్పుల భారం నిర్వహణపై కొన్ని సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అయినప్పటికీ మెరైన్, టెక్నాలజీ, అర్బన్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ రంగాల్లో ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయాలు ప్రశంసలు అందుకుంటున్నాయి. జాతీయ స్థాయిలో ఒడిషా, ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు రాష్ట్రాలతో కలిసే రేర్ ఎర్త్ ప్రణాళిక కేరళకు వ్యూహాత్మక బలాన్ని ఇస్తుంది. రాబోయే రోజుల్లో ఈ ప్రాజెక్టుల అమలు వేగం మరియు నిధుల సమీకరణం మాత్రమే వీటి విజయానికి కీలకంగా మారనున్నాయి. ముఖ్యమంత్రి వి.డి. సతీశన్ ప్రవేశపెట్టిన ఈ 'పుతుయుగ కేరళం' బడ్జెట్ ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా హాట్ టాపిక్‌గా మారింది.