మష్హద్‌లో ఖమేనీ అంత్యక్రియలు సాయంత్రానికి వాయిదా

ఇరాన్ మాజీ సుప్రీం లీడర్ అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ అంత్యక్రియలు ఈశాన్య నగరమైన మష్హద్‌లో తీవ్ర ఆలస్యమవుతున్నాయి. ఆయన భౌతికకాయాన్ని కడసారి చూసేందుకు లక్షలాది మంది ప్రజలు తరలిరావడంతో ఈ ఉత్కంఠ నెలకొంది. ఊహించని రీతిలో భారీగా జనసమూహం తరలివచ్చిన కారణంగా అంత్యక్రియల కార్యక్రమాలను అధికారులు సాయంత్రం వరకు వాయిదా వేశారు. ఇప్పటికే ఆయన భౌతికకాయం మష్హద్ నగరానికి చేరుకోగా, ఇక్కడి ప్రసిద్ధ ఇమామ్ రెజా దర్గా వద్ద ఖనన సంస్కారాలు పూర్తి చేయడానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయి. గత ఫిబ్రవరి 28న జరిగిన అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ సంయుక్త దాడుల్లో 86 ఏళ్ల ఖమేనీ మరణించారు. అయితే ఆ తర్వాత ఇరాన్ దేశంలో నెలకొన్న తీవ్ర యుద్ధ పరిస్థితుల కారణంగా ఆయన అంత్యక్రియలు దాదాపు నాలుగు నెలల పాటు ఆలస్యమయ్యాయి. సాధారణంగా ఇస్లామిక్ సంప్రదాయాల ప్రకారం మరణం సంభవించిన వెంటనే వీలైనంత త్వరగా ఖననం చేయాల్సి ఉంటుంది. కానీ ఇక్కడ యుద్ధ వాతావరణం నెలకొనడంతో అధికారులు ఖమేనీ భౌతికకాయాన్ని ప్రత్యేక పద్ధతుల్లో ఇన్నాళ్లూ సంరక్షించి ఉంచాల్సి వచ్చింది. దీంతో ఈ సుదీర్ఘ ఆలస్యంపై ఇస్లామిక్ ఆచారాలకు విరుద్ధమంటూ కొందరు విమర్శలు గుప్పించడం ప్రారంభించారు. ఇదిలా ఉండగా దేశంలో నెలకొన్న అసాధారణ యుద్ధ పరిస్థితుల వల్లే ఇలా చేయాల్సి వచ్చిందని ఇరాన్ ప్రభుత్వ అధికారులు స్పష్టం చేశారు. ఈ వివాదాల మధ్యనే గత వారం రోజులుగా టెహ్రాన్ నగరంలో లక్షలాది మందితో భారీ అంతిమయాత్రలు మరియు శోకసభలు నిర్వహించారు. ఆ తర్వాత షియా మత కేంద్రమైన ఖోమ్‌లోనూ, ఇరాక్‌లోని పవిత్ర నగరాలైన నజఫ్, కర్బలాలోనూ మిలియన్ల మందితో అపూర్వ సమావేశాలు జరిగాయి. ఈ సభల్లో పాల్గొన్న నిరసనకారులు అమెరికా డౌన్ డౌన్, ఇజ్రాయెల్ డౌన్ అంటూ భారీగా నినాదాలు చేయడంతో ఆ ప్రాంతాలు మార్మోగిపోయాయి. ఫలితంగా ఇన్నాళ్లూ ఉన్న ఇరాన్ మరియు ఇరాక్ దేశాల మధ్య షియా మతపరమైన సంబంధాలు మరింత బలోపేతం అయ్యేలా ఈ పరిణామాలు దోహదం చేశాయి. ఈ నేపథ్యంలో ఖమేనీ స్వస్థలమైన మష్హద్‌లోని ఇమామ్ రెజా దర్గా వద్ద ఖననం చేయడం చారిత్రకంగా, మతపరంగా అత్యంత ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది. ఎందుకంటే ఈ దర్గా ఇరాన్ దేశంలోనే అత్యంత ముఖ్యమైన షియా పుణ్యక్షేత్రంగా విరాజిల్లుతోంది. అయతుల్లా అలీ ఖమేనీ 1989 నుంచి ఇరాన్ దేశ సుప్రీం లీడర్‌గా సుదీర్ఘ కాలం పాటు పగ్గాలు చేపట్టారు. ఆయన హయాంలో అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దేశాలకు వ్యతిరేకంగా కఠిన వైఖరి అవలంబించడంతో పాటు అణు కార్యక్రమాల విస్తరణకు శ్రీకారం చుట్టారు. అదేవిధంగా ప్రాంతీయ మిలిషియా గ్రూపులకు పూర్తి స్థాయిలో మద్దతు ఇవ్వడం వంటి కీలక నిర్ణయాలు ఆయన పాలనలో ముఖ్యాంశాలుగా నిలిచాయి. ఒకవైపు మద్దతుదారులు ఆయనను ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ రక్షకుడిగా కొనియాడుతుండగా, విమర్శకులు మాత్రం దేశ ఆర్థిక సంక్షోభం, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలను తీవ్రంగా ఎత్తిచూపుతున్నారు. ప్రస్తుతం అమెరికాతో తీవ్ర ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతున్న తరుణంలోనే ఈ అంత్యక్రియల క్రతువు ముగింపు దశకు చేరుకుంది. ఈ చారిత్రక పరిణామం ఇరాన్ దేశ భవిష్యత్ నాయకత్వంపై మరియు విదేశాంగ విధానాలపై ఖచ్చితంగా పెద్ద ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. అయితే ఇరాన్ ప్రభుత్వ అధికారులు మాత్రం ఈ అంత్యక్రియల సభలను దేశంలో ఐక్యతను, రాజకీయ స్థిరత్వాన్ని చాటిచెప్పే ఒక గొప్ప అవకాశంగా ఉపయోగించుకుంటున్నారు.